Bekendmaking Gastarbeidersmonument 2 februari 2026 

 

Maandag 2 februari 2026 lanceren Studio Batman en Gemeente Amsterdam de komst van een Amsterdams gastarbeidersmonument.* Dit gebeurt in de ambtswoning van de burgemeester om 15:30 uur. Tegelijkertijd wordt het draagvlakonderzoek Plaats van herinnering gepresenteerd, over de behoefte, betekenis, vorm en locatie van het monument. De komst van het monument komt voort uit het initiatiefvoorstel ‘Erkenning voor de rol van de gastarbeiders voor Amsterdam’, van de raadsleden Suleyman Koyuncu (DENK), Anissa Bouhassani (PvdA) en Yasmine Bentoumya (GroenLinks), aangenomen door de Amsterdamse gemeenteraad in mei 2024. Op 8 december 2025 is het draagvlakonderzoek geaccepteerd door het college van B en W. 

 

In opdracht van de Gemeente Amsterdam voerde Studio Batman een verkennend en participatief draagvlakonderzoek uit naar de wenselijkheid en betekenis van een monument ter ere van ‘gastarbeiders’. Het onderzoeksteam van Studio Batman bestaat uit jonge historici en makers Emin Batman, Marlies van Opheusden, Ole Lechner en Merel Moes. Het onderzoek richt zich op gemeenschappen die vanaf de jaren 1950 naar Nederland migreerden voor arbeid, met speciale aandacht voor hun nazaten. Door middel van 8 participatiebijeenkomsten, 2 stadsgesprekken en 9 pop-upgesprekken werden 85 deelnemers bereikt. Uit het onderzoek blijkt brede steun voor een monument vanuit de gemeenschap. De meeste deelnemers zien het als een belangrijke vorm van erkenning en herinnering, vooral in het licht van zorgen over het verdwijnen van deze geschiedenis uit het collectieve bewustzijn. Een monument kan volgens respondenten bijdragen aan educatie, intergenerationele overdracht en maatschappelijke erkenning van de rol van gastarbeiders in de wederopbouw en economische, sociale en culturele ontwikkeling van Amsterdam. 

 

De meningen, ideeën en herinneringen van voormalige gastarbeiders en hun nazaten vormen de basis van het monument. Vanaf 2 februari 2026 is het verslag van het draagvlakonderzoek via de websites van Gemeente Amsterdam en Studio Batman beschikbaar. Studio Batman benadrukt dat een monument een mooi aanknopingspunt is voor gesprek over de geschiedenis van arbeidsmigratie. Zo laat het onderzoek zien dat er discussie bestaat over de term ‘gastarbeider’, die door sommigen als niet accuraat of kwetsend wordt beschouwd. Bovendien is er naast een monument behoefte aan aanvullende randprogrammering, steun voor organisaties verbonden aan gastarbeidersgeschiedenis, actieve betrokkenheid van de gemeenschap en co-creatie. Het monument moet een beginpunt zijn van een actieve herinneringscultuur omtrent gastarbeid, geen eindpunt. 

​

*Arbeidsmigranten werden destijds ‘gastarbeiders’ genoemd, omdat men verwachtte dat zij tijdelijk zouden blijven om te werken en daarna zouden terugkeren. In de praktijk vestigde een groot deel van hen zich hier permanent.